Más allá de Candás, los valles de Carreño guarden ermites, ilesies, molinos, paneres y llavaderos que cunten cómo se vivió nes parroquies del conceyu.

Ermita de Los Remedios

Esti santuariu acueye a la Virxe de Los Remedios, patrona del conceyu de Carreño. L'altar mayor, de base cuadrada y mayor altor que'l restu del edificiu, ye la parte más antigua: data de 1620 y créese que vien de la capiya de San Pablo, nel Monte Areo. Nel sieglu XIX la ermita foi ampliada escontra el norte.

Cada añu, el primer domingu dempués del 14 de setiembre, festividá del Cristu de Candás, centenares de romeros dan cita nel santuariu pa celebrar misa campestre, cola tradicional ufrienda del ramu.

Ilesia de Santolaya d'El Valle

Foi propiedá de la realeza, y Alfonso III el Magno y la reina Jimena donar a la Catedral d'Uviéu nel añu 905. Ye la ilesia d'El Valle desque nel sieglu XIII instauráronse les parroquies.

Nel cabildru caltien l'elementu de mayor interés históricu: xuna llábana fechada nel añu 951, en piedra pizarrosa, que perteneció a la sumida ermita de San Pedro y San Pablo, nel Monte Areo. Dende 1874 forma parte del patrimoniu d'esta ilesia.

Molinos

El molín de Sopeñes era, a principios del sieglu XX, l'únicu del conceyu con concesión propia d'agua. Caltien la estructura de piedra qu'enriaba l'agua del manantial, que cayía formando xuna cascada. A unos 300 metros de la ermita de Los Remedios, nel barriu d'El Fondu, el molín del Estancu data del sieglu XVIII y dexó de moler escontra 1950; la so maquinaria atopar en bien bon estáu.

La panera del Estancu y el «estilu Carreño»

La panera ye xuna variante del horru asturianu: rectangular y con seis o más pegollos. La del Estancu data de 1797 y ye un exemplu del «estilu Carreño»: nesti conceyu les talles y pintures d'horros y paneres son tan vistoses y particulares que crearon estilu y escuela. Tien les puertes talláu y pintar con motivos xeométricos ya inscripciones.

Fuentes y llavaderos

Son munches les fontes y llavaderos que chisquen los valles. Na fonte y llavaderu de -yos Xanes, nel antiguu Camín de Santiago pola mariña, cunta la lleenda que vivíen xunas xanes que curiaben la ropa tendío. Nel llavaderu de La Reguera, coles sos cinco piedres, les llavanderes de Quimarán llavaben la ropa de la xente adinerao de Xixón. El de la Ponte Piedra, con una docena de piedres baxu xuna cubrición de madera, ye unu de los más sobresalientes.

Otres buelgues de la hestoria

• Palacio Díaz Caneja (propiedá privada ): palaciu rural de la segunda metá del sieglu XIX, con planta n'O, corredor de madera y capiya. Sirvió de cuartel mientres la Guerra Civil.
• Caleru del Cueto: fornu de cal tradicional, con un pozu cilíndricu recubiertu de magre.
• Campu d'aviación: queden les ruines d'un búnker y xuna placa del campu construyío nun mes, con una pista de más d'un kilómetru y medio, que tuvo operativu hasta el 20 d'ochobre de 1937.
• L'Estratéxicu: el trazáu d'un ferrocarril que nunca llegó a funcionar. Un tramu recuperóse como vía verde.
• Quinta de Clarín (propiedá privada ): cortil de la familia García-Nales, cola capiya de 1871, un horru centenariu y el mirador onde escribía Leopoldo Alas «Clarín».

El románicu en Carreño

El conceyu caltien un ampliu testimoniu de l'arquitectura románica.

• Santa María d'El Pieloro: ilesia románica del sieglu XII, a escasos kilómetros de Candás, y unu de los meyores exemplos del románicu local. D'una sola nave, nun caltien l'ábside orixinal. Destaca la so portada occidental, de trés arquivoltas decoraes. Ye un finxu de la ruta clariniana «Doña Berta».
• Santa María de Llorgozana: sufrió numberoses reformes, pero la ventana de la capiya mayor caltien restos románicos del sieglu XII, con capiteles de temes animales y vexetales, según la portada occidental. Ye parada obligada del «Viaxe Redondu» clariniano.
• San Juan de Prevera: presenta diverses fases constructives. Los restos medievales tán na portada occidental, de forma apuntada, con dos arquivoltas llises y frisos de llínees ondulantes y d'aspes cruciaes en forma de rombos.
• San Félix de Candás: na capiya de San Félix, asitiada detrás del altar, los restos arquitectónicu y decorativu medievales atestigüen la esistencia d'una primitiva construcción románica.